Thursday, 1 October 2020

Hà Thúc Sinh

 









Hà Thúc Sinh

tên thật: Phạm Vĩnh Xuân, 
(7/7/1943- ..... ) Thanh Hóa
Nhà Thơ, Nhà văn, Nhạc sĩ, Dịch giả






Năm 1954, cùng gia đình di cư vào Nam.
Ông bắt đầu viết từ năm 1964 trên một số tạp chí ấn hành tại Sài Gòn.
Là cựu sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng Hòa. 
Sau năm 1975, học tập cải tạo từ 1975 đến 1980. 
Năm 1981, Vượt biên, đến Mỹ định cư tại California,
tiếp tục sáng tác, sinh hoạt văn nghệ.
Ngoài thi ca, Hà Thúc Sinh còn sáng tác nhạc và dịch sách.




















Tác phẩm:




1
Đá Vàng
(thơ, 1967)



2
Trí Nhớ Đau Thương
(thơ, 1969)



3
Tuyển Truyện Âu Châu
(dịch 9 tác giả, Vươn Lên, 1970)



4
Điệu Buồn Của Chúng Ta
(thơ, Khai Phá, 1972)



5
Dạo Núi Mình Ta
(thơ, Đồng Dao, 1972)



6
Tình Em Vỗ Cánh
(dịch I.B.Singer, Kỷ Nguyên Mới, 1973)



7
Người Nô Lệ
(dịch I.B.Singer, Kỷ Nguyên Mới, 1973)



8
Trận Chiến Trong Thành Phố
(dịch John Toland, Kỷ Nguyên Mới, 1973)



9
Cát Bụi Trần Gian
(dịch Yael Dyan, Kỷ Nguyên Mới, 1974)



10
Kiếp Người Cô Quạnh
(dịch I.B.Singer, Kỷ Nguyên Mới, 1974)



11
Đại Học Máu, ký
(Nhân Văn - Hoa Kỳ, 1985)



12
Thơ Viết Giữa Đường
(thơ, Tân Văn, 1988)



13
Chị Em
(truyện dài, Tân Văn, 1988)



14
Ông H.O
(tập truyện, Thế Giới, 1993)



15
Cố Hương
(tập truyện, Tú Quỳnh, 1994)



16
Hoà Bình và Tôi
(thi tập, HTĐ Việt Báo, 1994)



17
Red File: 50 Years of Violations of Human Rights in Communist Vietnam
(biên khảo, hợp soạn VNHMRW, 1995)



18
Dưa Cà Mắm Muối
(tập truyện, Văn Mới, 1996)



19
Về
(tập truyện, Văn Mới, 1996)



20
Đêm Hè
(tập truyện, Văn Mới, 1997).



21
Tống Biệt Hai Mươi
(tuyển tập 50 truyện, 1 kịch, 10 thơ, Xuân Thu, 1999)




















Nhạc


Tủi Nhục Ca
(11 tù khúc, Khánh Ly hát, 1982)



Hẹn Em Sài Gòn
(12 ca khúc, Phong Trào Hưng Ca hát, 1986)



Người Em Quận Cam
(12 tình khúc, Hồng Hạnh hát, 2005.)



Sinh Ca
(tuyển tập 56 ca khúc, Văn Mới, 2003)




Nghe những bài hát của Nhạc sĩ Hà Thúc Sinh






















THƠ
















































TRUYỆN NGẮN









Chữ Tình

Truyện Hà Thúc Sinh




Bà mẹ khai:

“Tôi luôn luôn là người kiểm soát tất cả các cửa giả trong nhà, kể cả cửa sổ trong bếp và trong nhà tắm vào mỗi tối khi cả nhà còn coi ti-vi trong phòng khách, và gần như gia đình tôi ai về phòng nấy trước chín giờ tối”.

“Ông bà vẫn chung phòng?”, viên thám tử đột ngột hỏi.

“Nhà tôi sau này ngáy dữ lắm, tôi kêu ca và nhiều khi ông ấy ngủ luôn ở phòng sách”.

Viên thám tử lại hỏi:

“Anh con trai có hay đem bạn về ngủ ở nhà?”.

Ông bố chen vào đáp:

“Gia đình tôi khá nghiêm khắc chuyện này. Ngay mấy đứa anh họ các cháu tối qua chơi, trước khi ngủ tôi cũng đuổi về hết”.

Thám tử quay sang bà mẹ, lại hỏi:

“Con gái bà có hay đi chơi khuya không? Tôi muốn nói tối đến có đi đâu đó một mình?”.

“Ấy, ngay thằng anh nó sau bảy tám giờ tối cũng chẳng ra khỏi nhà. Hai anh em nó như gián ngày cả ông ạ”.

Viên thám tử ghi ghi chép chép trong sổ tay một lát rồi đứng lên, cám ơn hai vợ chồng giữa khi bà mẹ ôm mặt bật khóc.

***

Anh con trai tên Thuận, nói:

“Dạ, Tết vừa rồi cháu mười chín… Dạ, chú nói sao?”.

Viên thám tử hỏi lại. Anh con trai đáp:

“Dạ, cháu học trường trung học trong khu học chánh này. Cháu học ở đây từ hồi mới lên trung học”.

“Thế à?”.

“Em gái cháu là Thảo, cũng thế”.

“Và năm nay tốt nghiệp cả hai?”.

“Cháu không biết em cháu thế nào, còn cháu thì hồ sơ nộp đại học đã xong”.

“À, Thảo có nhiều bạn không?”.

“Chú muốn nói bạn gái hay bạn trai?”.

“Cả hai”.

“Thế thì ít lắm. Nó chỉ có một hai con bạn thân và lâu lâu có ghé chơi nhưng toàn chuyện bài vở thôi”.

“À, cháu có hay dẫn bạn về nhà chơi không? Chú muốn nói bạn trai”.

“Không, ở đây cháu chỉ có mấy người anh họ nhưng họ cũng chỉ thỉnh thoảng ghé thôi”.

Điện thoại rung trong túi. Viên thám tử đứng lên, bảo:

“Mình tạm dứt ở đây nhá. Cháu có thể đi được”. Và ông cầm điện thoại để lên tai, bước ra ngoài.

***

Bắt đầu vào tháng Năm, nhiều ngày Houston nóng như đổ lửa, lâu lâu có tí gió thều thào trên những ngọn cây càng khiến người ta cảm thấy ngột hơn. May là xứ dầu hỏa, lớn nhỏ nhà nào cũng máy lạnh 24/24. Chứ ở các tiểu bang khác, như Cali, New Mexico hay Arizona chẳng hạn, nhà nghèo có mà lè lưỡi.

Ấy thế mà đùng một cái, mưa kéo dài đến mấy ngày. Đường ngập nước. Và bão nữa chứ. Nhiều khi bão gãy cây gãy cối la liệt. Thành thử thời khí Houston, nhất là bước vào tháng Sáu như thế này, như một cô gái bước vào tuổi chướng, rất khó đoán và khó nói.

Thảo không đến nỗi chướng như thế, nhưng cũng có hơi khác thường. Những điều Thuận khai với viên thám tử có điểm sai về Thảo, nhưng hấp thụ từ nhỏ nền văn hóa “bất can thiệp” của Mỹ, Thuận chẳng bao giờ dính đến chuyện riêng và đời tư của cô em. Nhất là có bao giờ bố mẹ anh hỏi những câu chẳng hạn “Con Thảo ở trường lúc này nó như thế nào? Bạn bè nó giao du ra sao?”. Không, không bao giờ bố mẹ hỏi những câu như thế. Đời sống gia đình ở Mỹ mỗi người như một bộ phận trong cái đồng hồ, cứ êm thắm mà chạy cho đến khi có một điều gì xảy ra, một cây kim bị long ra chẳng hạn, hệ thống tắc nghẽn, và đó là lúc chiếc đồng hồ được thay thế, còn gia đình thì sụp đổ, phân tán!

Thảo hay đi chơi đêm! Lối hay đi là trèo qua cửa sổ, leo theo những khung sắt đính vào tường làm giàn cho các dây hoa leo để xuống đường. Sẽ có một thanh niên đậu sẵn xe trong bóng tối, và họ biến mất.

Một thanh niên gần đây thường đón Thảo là Đức, bạn học một dạo của Thuận. Đức đã bỏ học đi làm cả năm nay. Nơi làm của Đức là một văn phòng lớn bán bảo hiểm nhân thọ và cả xe cộ cùng nhiều thứ khác nữa. Nghe nói chủ nhân có mở cả dịch vụ cầm đồ nhưng không có license, tức cầm đồ lậu, thường cho những bà lăn lộn trong đám cờ bạc.

Đức vui tính, hoạt bát, giao du rộng và quen biết nhiều trong giới có máu mặt của cộng đồng. Anh biết khá rõ nhiều hoàn cảnh gia đình. Thậm chí biết cả thói quen sinh hoạt của họ. Anh biết năm nay ông X đem gia đình đi nghỉ hè ở đâu, ông Y Tết sẽ kéo hết cả nhà đi thăm ông bà cụ ở tiểu bang nào, bà Z mùa Noel sẽ đem các con sang Thụy Sĩ chia cái tuyết lạnh với các chị gái đang định cư bên đó…

Những ngày đó, các tư gia, tư thất của những người này hoàn toàn nằm trong thẩm quyền sử dụng của Đức. Và anh muốn cho ai vào ở cũng được, với một số luật lệ phải tuân giữ. Và khoản thu của anh trong dịch vụ này thực sự không nhỏ.

Tất nhiên, một trong những căn lý tưởng nhất anh chọn để sử dụng riêng luôn luôn có sẵn. Và hai tuần qua Đức đã liên tiếp đem Thảo vào một cái biệt thự hết sức ấm cúng, nằm trên đường Memorial Drive.

Lần đầu Thảo hỏi:

“Nhà ai sang vậy anh?”.

“Của ông chú anh ấy mà. Năm nào ông ấy đi ngoại quốc đều giao cho anh trông coi”.

“Thế thì anh như ông vua rồi còn gì”.

“Hơn ấy chứ”. Anh cười và rót ly nước cam đưa cho Thảo. “Như ông vua Trump chẳng hạn. Để có một thiên đường nho nhỏ xinh xinh thế này ông ấy phải lo bao chuyện, kể cả chuyện… đóng thuế. Anh chẳng phải lo gì sốt cả. Chỉ đến ở và mọi thứ đều chùa”.

Đến lần thứ hai thì chính Thảo cũng thoải mái và tự nhiên, sử dụng mọi thứ như đây là nhà mình. Họ vui vẻ với nhau một hai tiếng rồi Đức nhanh gọn thu vén mọi thứ trước khi đem trả Thảo về nhà trước nửa đêm. Và anh không quên đeo vào cổ sợi dây chuyền bằng vàng 14, có đính một cái vợt tennis cũng bằng vàng 14 – thành quả duy nhất anh đạt được lúc còn ở trung học.

***

Đức có người em tên Đạt, Đạt học cùng lớp với Thuận và cùng tốt nghiệp trung học năm nay. Cả hai đều có mộng Y khoa và rủ nhau ghi danh ở môt đại học bên miền đông bắc. Họ sẽ sang đó vào tháng 9 tới nhưng đại dịch thế này chưa biết tính sao.

Biết được việc dan díu của Đức với Thảo, Đạt như nuốt phải một lưỡi dao lam vào bụng. Làm sao cản Đức tiếp tục việc này, và làm sao để cản được sự liều lĩnh của Thảo. Há anh không biết câu “Gái phải hơi trai như thài lài phải cứt chó” đấy sao?

Cuối cùng Đạt đi đến quyết định nói thật với Đức dù cũng cảm thấy đó là hạ sách.

Một lần hết sức lựa lời, Đạt bảo Đức:

“Em nghĩ việc anh đang làm với Thảo phải ngừng ngay. Có người biết rồi”.

Ngược với dự đoán của Đạt, Đức sẵng giọng:

“Biết thì làm gì tao?”.

“Chứ anh không sợ thằng Thuận nó giết anh à? Và bố mẹ Thảo sẽ lôi anh ra tòa?”.

“Mày nghĩ ai cũng sợ như mày thì thế gian này đã thành thiên đường mất rồi”.

“Nhưng…”.

“Nhưng nhị gì? Tui yêu cầu chú đừng xía vào chuyện của tui. Được không?”.

“Nhưng, em… yêu Thảo”.

“Trời! Có chuyện đó nữa sao?”.

“Và em cũng đã nói với Thuận điều này”.

“Thiệt hay chơi đó?”.

“Thiệt”.

“Vậy chứ mày nghĩ cứ có thằng Thuận len vào chuyện này là giải quyết được mọi việc sao?”.

“Anh…”.

“Thôi đi. Trên danh nghĩa con Thảo giờ là chị mày rồi. Tao muốn nó thành chị dâu thiệt của mày thì chỉ nhấp nháy ba mươi giây. Thôi, bỏ đi, Tám!”

***

Viên thám tử nhìn xác cô gái lần cuối nằm trên giường. Ông kéo tấm chăn phủ lên đùi cô rồi nghĩ sao lục lại ngăn kéo chiếc tủ nhỏ đầu giường. Vẫn chỉ mấy món trang sức phụ nữ, mấy tấm thiệp Giáng Sinh cũ. Hộp kẹo ho Ice Breakers, một cái mũ lưỡi trai. Mấy cây bút bi. Và một sợi dây chuyền có cái vợt tennis. Ông cầm sợi dây lên coi, nghĩ sao bỏ vào cặp. Ông đi xuống nhà dưới.

Phòng khách ngoài ông bà chủ nhà, Thuận, người con trai, mấy viên cảnh sát, giờ có thêm một thanh niên nữa đang to nhỏ với Thuận. Thấy viên thám tử rọi ánh mắt về phía mình, Thuận vội nói:

“Thưa chú đây là Đạt, bạn học cháu. Nghe gia đình có chuyện nên ghé hỏi thăm”.

Viên thám tử bước ra cửa trước. Một lát ông quay lại và bảo Thuận đi theo. Ông chợt hỏi:

“Cháu cũng chơi quần vợt ở trường chứ?”.

“Dạ không”.

“Thảo có chơi không?”.

“Dạ không”.

“Thôi được, cháu vào nói chuyện với bạn đi”.

***

Đại dịch hoành hành ngang dọc vùng đông bắc Mỹ. Mỗi ngày người ta thấy trên truyền hình bộ mặt bạc nhược của ông thống đốc Cuomo tiểu bang New York xuất hiện, báo cáo về các con số lây nhiễm và qua đời mà ớn lạnh!

Khắp nơi trên đất Mỹ người ta bị xâu xé giữa hai ý niệm tự do và sự chết, giữa khóa cửa và mở cửa. Riêng tiểu bang New York đã mở ra các chiến dịch cổ động, khích lệ, tôn vinh anh hùng giới bác sĩ, y tá là những người cũng đang nối nhau thiệt mạng trong các bệnh viện. Chính quyền kêu gọi giới bác sĩ, y tá đã về hưu quay lại phục vụ quần chúng với “tinh thần tham dự chiến tranh”. Họ cũng kêu gọi sự tình nguyện phục vụ của giới y tế khắp nơi còn rảnh rang, các sinh viên y khoa năm cuối, và thậm chí những sinh viên năm đầu có chí hướng đi vào lãnh vực y tế với những ưu đãi về sau.

Đạt lên đường qua New York giữa khi gia đình bạn tang gia còn rất bối rối.

Tất nhiên sở cảnh sát Houston không để yên cho Đức. Sau khi cảnh sát tìm ra mối liên hệ giữa Đức và Thảo, biết cả việc anh từng là vô địch quần vợt thời trung học, và anh bị triệu tập tới lui nhiều lần. Nhưng dưới ánh sáng pháp luật Mỹ, tất cả những cái ấy không đủ yếu tố để cấu thành tội phạm. Và do đó, Đức vẫn hoàn toàn tự do sinh hoạt bình thường. Nhưng với anh và gia đình, Đạt đã trở thành một cái bóng đen ám ảnh đáng sợ. Bóng ấy chẳng khác mấy bóng những viên thám tử có vẻ như vẫn lởn vởn quanh gia đình anh.

Chỉ thời gian ngắn sau, anh nhận được cú điện thoại từ viên thám tử. Ông thông báo cho anh biết, vụ án, một phần vì đại dịch, đã bị treo lại, phần khác vì một nghi can quan trọng trong vụ án đã qua đời do dịch bệnh. Nhưng đây là một án mạng, do đó nó sẽ được mở lại khi có điều kiện, và nó chỉ có thể chấm dứt hoàn toàn khi pháp luật đã tìm được câu trả lời thích đáng.

***

Buổi tối, Đức báo tin cho bố mẹ biết về cú điện thoại.

Mẹ anh ngồi bơ thờ như người mất hồn, còn bố bỏ quyển Kinh thánh đang cầm trên tay xuống, nói khẽ:

“Có tình thì có tội. Và sự chết là kết quả của tội lỗi. Cả thế gian này là đối tượng của sự chết, vì tất cả đều tội lỗi!”.

Giữa lúc ấy, sâu trong ngõ vọng tiếng chó sủa khuya, nghe xa vắng và buồn rười rượi.

19-5-2020
Hà Thúc Sinh



Và những truyện khác
























Tạp Văn





























Tham khảo thêm về tác giả Hà Thúc Sinh








HÀ THÚC SINH,
Cuộc Hành Trình Dài Nửa Thế Kỷ Thơ

Trần Văn Sơn



1.

Ta lục lại trong ngăn kéo cũ
Bụi và buồn lẩn khuất mớ thư xưa


Lòng đã mở sao người không dám bước vào, sợ gì khi dòng đời vẫn trôi, những hệ luỵ ràng buộc giữa người và người, người và đời như giọt sương mai lấp lánh trên những nụ hoa tàn tạ rơi vào quên lãng. Ngăn kéo cũ, mớ thư xưa tưởng như đã bị chôn vùi, khuất lấp theo cát bụi thời gian, tưởng như đã nằm im trong ngăn kéo ký ức, bỗng sống dậy mãnh liệt ở mọi nơi mọi miền, trầm sâu vào lòng dân tộc.

Hai câu thơ của Hà Thúc Sinh sâu lắng và đầy hoài niệm, mở toang cánh cửa một thời gian đã qua. Thời trăn trở, bất an, điêu linh, nghiệt ngã. Thời quê hương ngập tràn khói lửa chiến tranh. Thời của những hồi chuông báo tử. Thời của người lính trận sống sót trở về nhìn lại cảnh cũ người xưa. Thành phố hấp hối từng giờ. Lòng người nặng trĩu sống còn. Có chăng là trong ngăn kéo cũ còn lại mớ thư xưa bám đầy bụi bặm ố vàng, chất chứa nỗi buồn muôn thuở.

2.

Tôi quen với Hà Thúc Sinh hình như qua sự giới thiệu của Phạm Nhã Dự, Tô Đình Sự. Lúc đó, tôi đóng quân ở mật khu Lý Văn Mạnh, Gia Định, giáp ranh tỉnh Hậu Nghĩa, thỉnh thoảng có phép leo trực thăng về Sài Gòn, tạt qua tạp chí Khởi Hành đường Phạm Ngũ Lão thăm nhà thơ Viên Linh và nhà văn Dương Trữ La tức Tâm Đạm, bán nguyệt san Thời Nay thăm Khánh Giang. Ghé qua cầu chữ Y hàn huyên tâm sự với Ngô Nguyên Nghiễm, Nguyễn Thành Xuân; đường Nguyễn Tiểu La với Nguyễn Lê La Sơn, Thuỵ Miên; Ngã Ba Ông Tạ với Hà Thúc Sinh.

Nhà anh khang trang, xinh xắn, sân sau trồng liễu rất đẹp, thơ mộng - nơi mà Nguyễn Bắc Sơn mỗi khi say thường ngồi thiền dưới gốc cây, liễu rủ trên đầu trông giống như…Khô Mộc đại sư. Hà Thúc Sinh độc thân, một mình một cõi, tính tình lại phóng khoáng, hào sảng nên bạn bè văn nghệ lui tới rất đông, đủ mọi binh chủng khắp bốn vùng chiến thuật : Vũ Hữu Định, Hoàng Đình Huy Quan, Tô Đình Sự… ở miền Trung; Phù Sa Lộc, Trần Kiêu Bạt, Trương Tử Tâm… ở miền Tây. Sài Gòn có Ngô Nguyễn Nghiễm, Chóe, Lưu Vân, Phạm Nhã Dự… Vài món nhắm, vài két bia do anh em góp chung, ngồi bệt trên thềm xi măng, bàn chuyện thế sự, chuyện chiến tranh, chuyện văn nghệ văn gừng… rượu vào lời ra rôm rả. Chính tại ngôi nhà này Hà Thúc Sinh đã giúp Hoàng Đình Huy Quan tục bản tập san Sóng, giúp Nguyễn Bắc Sơn in tập thơ Chiến Tranh Việt Nam và Tôi.

Ở hải ngoại ai cũng biết Hà Thúc Sinh là nhà văn, là nhạc sĩ qua trường thiên bút ký Đại Học Máu viết về ngục tù Công Sản Việt Nam, tập truyện Ông HO, Tống Biệt 2000, Cơm Cà Dưa Muối, Đêm Hè, Về…và những ca khúc viết trong tù, nhạc đấu tranh, tình ca…, ít ai biết anh là một nhà thơ, sống chết với thơ. Hà Thúc Sinh làm thơ lúc còn rất trẻ, từ đầu thập niên sáu mươi đã có thơ đăng trên các tạp chí văn nghệ uy tín tại Sài Gòn, và đã xuất bản bốn thi phẩm trước tháng tư năm một chín bảy lăm, ngày mất nước : Trí Nhớ Đau Thương, Đá Vàng -1969. Điệu Buồn Chúng Ta -1971, Dạo Núi Mình Ta -1972. Riêng tập Dạo Núi Mình Ta tái bản năm 1973, ít nhà thơ nổi tiếng nào ở miền Nam thời đó bán hết thơ và tái bản thơ như anh. Qua Mỹ anh cho in thêm hai tác phẩm thi ca: Viết Giữa Đường -1988, Hoà Bình và Tôi -1995.

3.

Đã mang cái nghiệp vào thân
Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa

Hai câu thơ Kiều của thi hào Nguyễn Du ứng vào con người nhà thơ Hà Thúc Sinh. Thơ là cái nghiệp, lỡ sa chân vào rút ra rất khó, như ma tuý, thuốc Lào “đã chôn điếu xuống lại đào điếu lên” theo đuổi bám riết, ẩn hiện như hình với bóng. Năm mươi năm làm thơ, in sáu tập gần năm trăm bài, trải dài trên các nẻo đường quê hương, vượt qua biên giới ra hải ngoại, bay khắp bốn phương trời. Thơ là sự khám phá, sáng tạo, không dừng lại chấm dứt; luôn luôn đẩy ta về phía trước, phía mặt trời mọc. Thơ thành cây gậy nhỏ chống mà đi trên sinh lộ cho đến khi nhắm mắt xuôi tay:

Ta cũng biến thơ kia thành gậy nhỏ
Chống mà đi trên sinh lộ một thời
Như em có xác thân là gậy nhỏ
Để đạp trên đường định mệnh mà chơi.


[Thư Về Tiểu Muội Họ Vương – HTS]

Thơ là em. Em là thơ. Thơ - Em là định mệnh vượt trường giang dậy sóng hội tụ về một điểm Chân - Thiện - Mỹ. Chữ chơi ở đây dùng rất đắc địa, bảng lảng như mây trời, bao la như vũ trụ. Và, thi sĩ có phải là chim phượng hoàng phủ cánh bao trùm đến tận cõi vô cùng :

Ta sắp vượt một trường giang dậy sóng
Không cầu nào có thể bắt qua
Đây là lúc phượng hoàng sắp phải
Đem cánh mình phủ lấy bóng trời xa.

[Thư Về Tiểu Muội Họ Vương – HTS]

Thơ Hà Thúc Sinh ví như ngôi nhà ba gian, mái lợp âm dương, bên trong bài trí nửa cổ nửa tân, kết hợp hài hoà hai nền văn hoá Đông Tây:

Bầy ngựa truyền kỳ phóng từ bút lông y
Bỗng mịt mù biên cương trời đất
Ta chống gậy thơ thẩn bên vườn
Thấy nhạn lưng trời không bay
Khép mắt vẫn thấy mây nổi
Ôi! Cội nguồn của sông là núi
Chợt thấy đâu đây
Trên một chỉ tay.


[Khi Xem Một Hoạ Sĩ Vẽ Ngựa – HTS]

Cổ điển hay hiện đại? Mới hay cũ? Sao lạ quá. Không khí xưa, hình ảnh xưa, cách dùng chữ rất xưa như bút lông y, truyền kỳ, nhạn lưng trời … lại nằm trong một bài thơ tự do. Thật ra, ngôn ngữ chỉ là phương tiện để diễn đạt tư tưởng xưa - nay, mới - cũ; là sự phân tích có tính cách chủ quan của người phê bình, phải nhìn thật sâu bên trong từng chữ từng câu thơ mới hiểu được sự vi diệu của ngôn ngữ. Đốt lò hương cũ không phải để quay lại, tìm về, loay hoay với quá khứ hay tiếc nuối thời gian đã mất; mà là ôn cố tri tân, soi sáng sinh lộ dẫn đến một chân trời mời.

Bức tranh thuỷ mặc với đôi nét chấm phá thần kỳ, bầy ngựa, thiền sư chống gậy, bầy nhạn… hình ảnh tịch liêu, tĩnh lặng, thiền vị có vẻ như an nhiên tự tại, phiêu hốt, nhưng lại biến động dữ dội, hỗn mang trời đất. Thi sĩ chống gậy thơ thẩn bên vườn nhìn nhạn lưng trời, nhìn mây trôi; mở mắt khép mắt là cả một sự biến dịch âm dương giữa tĩnh và động như sự trầm tư, trăn trở, thao thức về cội nguồn của một kiếp nhân sinh. “Ôi! cội nguồn của sông là núi. Chợt tìm thấy đâu đây. Trên một chỉ tay”. Chỉ tay là của ta, chúng ta, là con tim, cái tâm; và có phải cái tâm của con người sẽ định đoạt dòng sinh mệnh của một dân tộc.

4.

Hầu hết các văn nghệ sĩ Miền Nam đều ở trong quân đội. Hà Thương Nhân, Thành Tâm Tuyền, Tô Thuỳ Yên, Thảo Trường, Dương Hùng Cường, Viên Linh, Trần Hoài Thư, Hà Thúc Sinh, Phan Bá Thuỵ Dương, Tô Đình Sự, Duy Lam, Phạm Nhã Dự, Trần Phù Thế… Người lính, dù là hội viên hội văn nghệ sĩ quân đội hay ở ngoài, họ đều tự do viết, tự do trình bày tư tưởng, tự do đăng báo, tự do in sách, không bị ràng buộc cấm đoán bởi cấp trên, quân đội hay chính quyền. Bàn viết là ba lô khi dừng quân nghỉ ngơi vài phút; là tấm ván thùng đạn pháo binh ở hậu cứ, hay bất cứ một nơi nào, ven rừng góc núi cao nguyên đồng bằng. Khác với thiên đường máu miền Bắc, văn nghệ sĩ là văn nô, viết rập khuông sự chỉ đạo của đảng cộng sản. Ca tụng đảng, ca tụng Hồ Chí Minh, ca tụng Mao Trạch Đông, Stalin. “Vui biết mấy khi con tập nói. Tiếng đầu đời con gọi Xít Ta Lin - Tố Hữu”. Viết, cái mà đảng gọi là chệch hướng, sẽ bị trù dập, tự phê, tự kiểm, đấu tố. Nặng hơn, đảng chụp cho cái mũ phản động, sẽ bị thanh trừng, tra tấn, tù tội. Vụ án Nhân Văn Giai Phẩm vẫn còn sờ sờ trước mắt. Những kiện tướng văn học thời đó như Trần Dần, Lê Đạt, Nguyễn Hưu Đang, Phùng Quán, Phùng Cung… kẻ cứa cổ tự tử, người bị nhục hình, khổ sai, biệt giam, về nhà sợ cho đến chết. Nhà văn Nguyễn Tuân đã từng tâm sự với lớp văn nghệ trẻ Hà Nội: ”Sở dĩ tao còn cầm bút và còn sống đến bây giờ là vì tao biết sợ chúng, mày ạ”. Riêng có một người, duy nhất một người, nhà thơ Hữu Loan, kẻ sĩ Bắc Hà, hào khí ngất trời không chịu khuất phục, đầu hàng. Uy vũ bất năng khuất. Ông bỏ đảng, bỏ vệ quốc quân, bỏ chức tước trở về quê cày ruộng, cuốc đất, vác đá, kéo xe cút kít…Làm đủ nghề thấp kém nhất để nuôi vợ con, tránh xa loài quỷ dữ. “Những tai trâu huấn nhạc. Những mắt lợn thưởng tranh. Bọn nghệ nô. Đem hết tài. Khuyễn. Mã (Hữu Loan)”.

Hà Thúc Sinh là lính nên anh viết nhiều bài thơ về lính. Thơ anh không moi gan nuốt mật, không “phanh thây uống máu quân thù” như cái loa tuyên truyền của cộng sản. Chất lính trong thơ anh đầy tình dân tộc: khoan dung, nhân ái và rộng lượng kể cả với người bên kia chiến tuyến:

Giao thừa sao mà vội
Hãy khoan đã chú mày
Cứ đóng xa vài dặm
Mà ăn uống no say.

Ta cũng người như chú
Cũng nhỏ bé trong đời
Có núi sông trong bụng
Mà bất lực hôm nay.


[Nghinh Địch Hành – HTS]


Tâm thức của người yêu nước thương dân, ôm núi sông trong bụng mà lực bất tòng tâm, nhắm mắt buông tay. Không còn gì đau khổ nhục nhã cho bằng cảnh nồi da xáo thịt, huynh đệ tương tàn. Cùng là người Việt Nam máu đỏ da vàng, chia cắt bởi một dòng sông ô nhục, hai bên hai chủ nghĩa hai con đường. Người lính Miền Nam chiến đấu bảo vệ cuộc sống của người dân và lý tưởng tự do dân chủ. Chú bộ đội Bắc Việt chiến đấu cho tham vọng cuồng điên của bọn cộng sản Miền Bắc, cộng sản Nga Tàu. Gọi là chú vì họ còn quá trẻ, mười lăm mười sáu tuổi bị cưỡng bức vào lò lửa chiến tranh, sinh bắc tử nam. Này chú bộ đội, tạm thời xếp lại chuyện binh đao, giao thừa sắp đến hãy bày tiệc đón mừng xuân mới. “Vì nói thật cùng chú. Trăm năm có là bao. Binh đao sao biết được. Sinh tử có là bao - HTS”.

Tình đồng đội sống chết có nhau, không bỏ anh em, không bỏ bạn bè là tâm niệm của người chiến sĩ Việt Nam Cộng Hoà. Đời quân ngũ nay đây mai đó, đứa Cà Mau - Năm Căn, đứa Bình Long - Bình Giả, gặp nhau cụng ly chết bỏ, quên đời. Người lính chiến đấu hết mình và chơi hết mình. Địa vị, chức tước, tiền bạc, có nghĩa gì khi khi bom đạn dày xéo quê hương. Tuổi trẻ có mặt khắp chiến trường, người thương tật ở Khe Sanh, kẻ vùi thây nơi tuyến đầu Quảng Trị: thiên đàng hay địa ngục?

Chó không buồn sủa quạ im hơi
Thơ thẩn anh gà giữa phố chơi
Góc núi nào hay trên biển cát
Có xương lẫn máu bạn hiền tôi

[Khi Bước Chân Xuống Quảng Trị, Nhớ Bạn – HTS]

Hãy cụng ly chết bỏ
Tôm cua cá lươn sò
Lương ta còn nguyên vẹn
Còn nguyên cái Seiko

Cửu Long Giang ra biển
Sẽ chẳng trở về đây
Chiến tranh hề gặp gỡ
Có chắc lần thứ hai


Mai mỗi thằng mỗi ngả
Thằng Cà Mau, Năm Căn
Thằng Bình Long, Bình Giả
Thằng địa ngục, thiên đàng.

[Hành Quân Qua Bến Phà Mỹ Thuận,
Gặp Bạn Đánh Chén, Say Mèm – HTS]


Thơ lính Hà Thúc Sinh bi tráng, khinh bạc, khí khái, đầy hiện thực đi thẳng vào tâm cảm người đọc. Không sơn son trét phấn, tô hồng tô đỏ, không tôn vinh nịnh bợ trơ trẽn, đồng hoá tổ quốc với Lê Nin - Liên Xô, với chủ nghĩa ngọai lai phi dân tộc. “Ôi! đường đến với LêNin là đường về tổ quốc. Biết ơn tài sáng tạo Liên Xô. Đưa sóng lòng ta vượt cõi bờ. Ta đứng reo giữa nghìn tinh thể. Ôi chị Hằng Nga cô gái Nga - Chế Lan Viên”. Những cái lưỡi gỗ của bọn văn nô phương bắc mửa ra những câu thơ hèn hạ, nhục nhã như loài bò sát đã giết chết tinh tuý thơ, và tự đâm vào trái tim mình, tự hùy.

Rượu, thuốc thâu đêm , đời lính gặp nhau chỉ có thế làm vui sau những lần hành quân gian khổ, những trận đánh khốc liệt. Có khi tiền lính tính liền chia nhau ly rượu điếu thuốc rồi ngậm ngùi chia tay mỗi người mỗi ngả, bạn về vùng địa đầu giới tuyến, ta trở lại sông rạch Cửu Long, tiếp tục cuộc hành trình trên con đường vô định.Thơ chiến tranh không có không khí chiến tranh, không có cảnh máu đổ xác người bom đạn. Thơ chiến tranh Hà Thúc Sinh không hận thù, không kích động hận thù mà đầy ắp tình bạn, tình đồng đội, tình người thể hiện trung thực tính nhân bản của văn nghệ sĩ miền Nam:

Dằn ly xuống chiếu cười gượng cười
Ta biết rằng chưa ấm bụng ngươi
Bực thay bạn đến từ muôn dặm
Mà rượu hề không đủ say chơi

[Buổi Chiều Ở Nhà Mời Bạn Đánh Chén,
Nửa Chừng Hết Rượu - HTS)

Ven sông một đồn binh đóng
Cố tri trong lớp tân binh
Cách nhau một hàng dậu sắt
Nhìn nhau úa lệ thân tình


Mời bạn chưa tàn điếu thuốc
Việc binh trở gót quay vào
Đêm nay trong thành phố lạ
Hồn ta biết gửi nơi đâu.

[Thăm bạn - HTS]

5.

Hoà bình là khát vọng muôn đời của dân tộc Việt Nam. Hoà bình là con chữ lạ mặt nằm im trên trang giấy, bài viết, lời ca, trên cửa miệng mọi người, thực chất là ảo vọng, hoang tưởng, chỉ có trong giấc mơ. “Hoà bình đến trong giấc ngủ. Hoà bình đến trong cơn mê sảng. Hoà bình đến trên đôi vú em anh đã từng mơn trớn. Anh đã từng yêu em và mớ gọi hoà bình - TVS”. Tuổi trẻ khát khao hoà bình. Nhưng chiến tranh có phải là giải pháp duy nhất để đưa đến hoà bình? Câu trả lời chắc chắn là không. Vậy mà bọn cộng sản Việt Nga Tàu đã nướng cả dân trong bể lửa chiến tranh. Tâm trạng của tuổi trẻ Miền Nam về giấc mơ hoà bình vào thập niên sáu mươi, bảy mươi được Hà Thúc Sinh trình bày trong bài Xin Hoà Bình Hãy Đến:

Xin hãy đến đây
Hỡi hoà bình lạ mặt yêu dấu
Xin đừng cho tôi những buổi sáng giết nhau
Xin đừng cho tôi những buổi trưa hối hận
Xin đừng cho tôi những buổi chiều ăn năn
Xin đừng cho tôi những buổi tối trống vắng

Xin hãy đến đây
Hỡi hoà bình lạ mặt yêu dấu


Có biết rằng chúng tôi mồ côi người từ buổi sơ sinh
Có biết rằng chúng tôi đời chờ người từ ngày khôn lớn

Xin hãy đến đây đi
Hỡi hòa bình lạ mặt yêu dấu
Sao người cứ kiêu hãnh như giai nhân hoài hoài lỗi hẹn
Khi tuổi xuân chúng tôi chỉ có một lần
Làm sao chờ được trăm năm
Mà đến trăm năm còn gì xương máu anh em

Xin hãy đến đây
Hỡi hoà bình lạ mặt yêu dấu
Bởi tuổi trẻ chúng tôi thiếu người đã phải sát nhân
Bởi tuổi trẻ chúng tôi thiếu người nên bàn tay bẩn
Bởi tuổi trẻ chúng tôi thiếu người trở thành nô lệ
Bởi tuổi trẻ chúng tôi thiếu người nhiều kẻ chết sớm

Xin hãy đến đây
Hỡi hoà bình lạ mặt yêu dấu
Hãy thành thật đến với chúng tôi
Như chúng tôi thành thật tìm kiếm người
Hãy lâu dài ở với chúng tôi
Như chúng tôi lâu dài một đời chờ người …

6.

Ba mươi tháng tư năm một chín bảy lăm: Ngày bi thảm nhất của lịch sử dân tộc Việt Nam. Ngày Cộng Sản Bắc Việt áp đặt chết độ độc tài toàn trị lên Miền Nam . Độc lập không độc lập. Tự do không tự do. Hạnh phúc không hạnh phúc. Toàn những khẩu hiệu mị dân, lừa bịp, dối trá được nhà thơ Hữu Loan gọi là “Thảo nguyên âm thanh. Thảo nguyên áp phích”. Ngày mà “Nam kỳ khởi nghĩa tiêu công lý. Đồng khởi vùng lên mất tự do”. Ngày mà quân dân cán chính miền Nam bị bắt nhốt vào trại tù súc vật khắp ba miền Nam Trung Bắc, bị gông cùm xiềng xích, bị hành hạ tra tấn, bị xô xuống chín tầng địa ngục. Người không còn là người khi bị tước đoạt quyền sống, quyền được nói, quyền được tự do suy nghĩ, hành động. Cộng sản chủ trương diệt chủng đạo đức, văn hoá, biến con người thành cây cỏ, súc sinh, ngạ quỉ:

Tù ra đi kẻ trước người sau
Vì che tay không thấy mắt bão người
Ôi cái thời chim ó lộn chim cu
Mắt trẻ thơ long lanh màu phản trắc
Bão mắt! Bão mắt!
Nó thổi qua không ai còn ngon giấc


[Bão Mắt – HTS]

Đất nước nhuộm một màu ảm đạm, thê lương, người dân sống trong tâm trạng bất an, nghi ngờ lẫn nhau, ăn ngủ không yên. Trẻ thơ được dạy cách báo cáo chỉ điểm giết người. Con tố cha. Vợ tố chồng. Xã hội đảo điên, ngược ngạo . Đúng là “Ôi cái thời chim ó lộn chim cu. Mắt trẻ thơ long lanh màu phản trắc”.

Nhất nhật tại tù thiên thu tại ngoại. Hà Thúc Sinh ở tù gần năm năm qua các trại tù Trảng Lớn, An Dưỡng, Suối Máu, Hàm Tân. Cộng sản gọi trại tù là trại học tập cải tạo, gọi người tù là cải tạo viên để che mắt người dân cũng như dư luận quốc tế. Cuộc sống trong tù được anh viết khá đầy đủ chi tiết trong trường thiên Đại Học Máu. Trại tù cộng sản khét tiếng tàn độc dã man, phi nhân nhất thế giới, không thua gì các trại tập trung dân Do Thái của Đức Quốc Xã, hoặc các trại tù trừng giới Gulag của Liên xô. Người tù ăn ít làm nhiều, bữa ăn lưng chén bo bo, sắn, bắp với nước muối, làm việc hành xác nặng nhọc như kéo cày thay trâu, vác đá, gỡ mìn, đào ao, đốn gỗ…lâu ngày kiệt sức chết dần mòn:

Tiếng còi thổi gom tù thành bó
Một bó người quẩy trăm bó con
Chui khỏi bụi chiều lên khắp nẻo
Nhìn hai tay kiến cắn đỏ lò
Ngó về phía lò than hoang phế
Nỗi âm u như mộ giữa đồng
Bước vội vấp ngã lăn ra đất
Năm bó con ai giấu bên đàng

[Thằng Bé Đốn Củi – HTS]

Cay đắng, mỉa mai, chua xót. Người bến thành củi, củi gom một bó liệng vào lửa là xong, than xác thành tro than, hồn thành những sợi khói lang thang, vất vưởng không nơi nương tựa. Chúng ta mất quê hương là chúng ta mất tất cả. Còn lại là tình đồng đội, tình dân tộc, là những nấm mộ hoang của những người dân vô tội, của những chiến hữu một thời sát cánh chiến đấu bên nhau nằm cô quạnh nơi rừng thiêng nước độc sẽ là ngọn lửa nung nấu ý chí đấu tranh cho các thế hệ mai sau lên đường dựng lại quê hương.

Trí thức miền Nam lớp bị nhốt vào tù, lớp bị lùa đi vùng kinh tế mới, lớp bị đẩy ra ngoài đường. Giáo sư mất dạy vá lốp xe. Dược sĩ bán chợ trời. Đảng cộng sản toàn một lũ dốt lên cầm quyền, ngồi chễm chệ trên đầu trên cổ thiên hạ, độc tài khát máu còn hơn cả thời phong kiến ngày xưa:

Trung tá xích lô thầm hỏi bạn
Chợ trời dược sĩ có sao không
Cười như nước mắt nói như bỡn
Nó bố trưa nay còn cái quần

Ông giáo sử mấy năm vá lốp
Đồ nghề lỉnh kỉnh nặng trên tay
Một anh văn sĩ ngồi lê hỏi
Thời xưa phong kiến khá hơn chăng?


[Quán Bên Đường – HTS]


Xã hội Việt Nam thời cộng sản được Hà Thúc Sinh mô tả đầy đủ, chính xác và trung thực trong bài thơ tứ tuyệt có tựa Cô Gái, hai mươi tám chữ là hai mươi tám giọt máu ứa ra từ trái tim quặn đau của thi sĩ nhỏ xuống thân thể rách nát, khốn cùng của cô bé mười lăm có tên là Việt Nam:

Cha tù mẹ chết anh mất tích
Sau mười thu cô bé mười lăm
Điều ước lớn làm sao có được
Ra ngoài lễ bộ đủ bên trong

7.

Tình yêu trong thơ Hà Thúc Sinh thể hiện, vẽ ra cho ta thấy tính chất mâu thuẫn giữa tự do và ràng buộc, giữa cô đơn và hạnh phúc, giữa cái riêng và cái chung. Thích yêu người, thích được người yêu, thích yêu hết đàn bà trên thế giới, mà cũng thích sống lang thang một mình, thích thành một dòng sữa ngọt chảy giữa đời như giữa cuộc chơi. Mâu thuẫn không có nghĩa là đối nghịch mà cùng song hành vượt lên, thoát khỏi cái kiếp người chật chội này. Tại sao lại gọi cái giới hạn của kiếp người chật chội? Phải chăng thi sĩ đã “ngộ” được cái hạn hẹp của vũ trụ, cái giới hạn của kiếp người bị giam hãm trong vòng sinh tử luân hồi? Có hẹn sẽ gặp, có đi sẽ đến. Thi sĩ đã trót hẹn cùng nhật nguyệt và đã bay lênh đênh trên sự sống con người, nhưng cuối cùng rồi cũng sẽ trở về với một điểm hẹn duy nhất đó là tình yêu muôn thuở:

Ta thích tự do để được yêu hết đàn bà trên thế giới
Thích lang thang thích sống một mình
Có khi ta vượt cả ngàn cây số
Để hẹn hò cùng một kẻ chưa quen

Bởi vốn sinh ra với nhiều cảm luỵ
Thích được yêu và thích được yêu người
Ở trong ta chảy một dòng rượu ngọt
Nên sống giữa đời như giữa cuộc đùa chơi

Nhưng khi yêu em ta cũng muốn nói có gì dành tặng
Xin tặng em một đống sách ngổn ngang
Một tâm hồn chứa nghìn cân thuốc nổ
Một kiếp người đầy mộng ảo miên man

Vì em ạ, ta sinh ra đã lỡ
Bay lênh đênh trên sự sống con người
Ta đã trót hẹn cùng nhật nguyệt
Hồn đơn sơ như đoá cúc vàng tươi

Có những lúc vui ta vừa đi vừa hát
Vừa lắng nghe thơ róc rách trong đầu
Cũng có lúc ta buồn như tử tội
Ôi kiếp người thấy chật chội làm sao

Riêng tấm lòng ta như cây đàn muôn điệu
Cả một đời thèm khát được rung lên
Khi yêu em ta đã cho tất cả
Vẫn tiếc mình sao chỉ một trái tim

[Tự Truyện – HTS]


Hà Thúc Sinh không dùng chữ Tôi tĩnh lặng xa cách, chữ Anh thân mật trìu mến, mà dung chữ Ta mạnh mẽ khí khái, chữ Ta chân thật tự chủ, không yếu mềm, không uỷ mị van xin. Đó là đặc điểm phóng khoáng trong thơ tình của thi sĩ. Chữ dùng rất đời, thường bình dị, không hoa mỹ cầu kỳ kiểu cách làm dáng nên rất gần gũi và gây được sự rung động trong lòng người đọc.

Thi phú và sách vở có phải là niềm an ủi cuối cùng khi những câu hỏi về tình yêu không được trả lời? Người thơ không hiểu mình có thật sự yêu hay không và người mình yêu có thật sự yêu mình không? Phải chăng những khắc khoải ưu tư là do sự dồn nén, u uẩn từ tâm trạng của người lính trận, giữa tình yêu và bổn phận, giữa sống và cái chết, hồn chứa đầy chất nổ đã dạn dày chai cứng trong khỏi lửa chiến tranh:

Ta muốn là hạnh phúc
Len lỏi vào trong em
Một chiếc bình nho nhỏ
Đựng thế giới vô biên
Chứa một trời thi phú

[Tóc Rối – HTS]


Ta yêu em không nhỉ
Em cần ta thực chăng
Mặt trời yêu bóng tối
Mặt đất yêu mặt trăng

[Mối Tình Ta – HTS]


Mặt trời - bóng tối. Mặt đất - mặt trăng, hình ảnh tương phản, nhị nguyên, nhưng qua thơ anh những cặp đối đãi ấy đã đưọc hài hoà, tương thông. Em sẽ đến. Em không đến. Đến và đi là chuyện thường tình của tình yêu. Sự thay đổi không quan trọng bằng ước vọng khao khát yêu đương, và tình yêu bao giờ cũng bất diệt, tràn trề như sóng biển thỏ thẻ lời tỏ tình dịu ngọt, nồng ấm giấc mộng trăm năm:

Em không đến hay em sẽ đến
Nhạc lòng ta sóng cũng tràn trề
Một chén rượu làm nên giấc mộng
Quá đủ rồi biển nói em nghe

Chẳng cùng ai ngồi nơi cuối núi
Quán cà phê có điệu nhạc buồn
Sống những phút cát bồi lặng lẽ
Hạnh phúc nào bằng nỗi cô đơn

[Thuỷ Nguyệt – HTS]

8.

Qua Mỹ gần ba mươi năm Hà Thúc Sinh xuất bản thêm hai thi phẩm Tập “Hoà Bình và Tôi“ gồm những bài thơ viết trong tù, và lúc ra tù sống dưới chết độ cộng sản. Tập ”Thơ Viết Giữa Đường” phần đầu gồm những bài thơ sáng tác ở hải ngoại, phần cuối trích một số bài thơ trong tập ”Dạo Núi Mình Ta“ in trước năm 1975, thời Việt Nam Cộng Hoà.

Thơ viết ở xứ người vui ít, buồn nhiều, nhớ nhiều quên ít, tràn đầy những cơn ác mộng. Hai năm lưu lạc, mà đến trăm năm chăng nữa, biến cố đau thương tang tóc ngày ba mưoi tháng tư năm một chín bảy lăm vẫn còn hằn sâu trong tim óc người thơ: “Là gai đâm thịt là đinh đóng đầu”. Vết thưong vẫn còn tươi rói rỉ máu từng ngày, chuốc ruợu tìm quên càng chất càng sầu, vá cái sầu riêng nhưng càng vá càng sứt chỉ sổ tà, thân tâm bại liệt, như bóng ma trơi vất vưởng trong cõi trầm luân nghiệt ngã. Lục bát Hà Thúc Sinh sáng tác trong giai đoạn này bi phẫn, xót xa, cay đắng và đầy hoài niệm. Thơ thành tiếng thở dài não ruột sâu kín trong tâm. Thơ thành khúc chiêu hồn sinh niệm, chiêu niệm những người còn sống hay đã chết. Vết sẹo tưỏng đã lành nhưng vẫn còn mưng mủ nhức nhối đêm ngày. Không còn gì cả, tay trắng tay, miệt mài thân trâu ngựa trả nợ áo cơm; tai vẫn còn nghe văng vẳng tiếng vọng não nề, xé gan xé ruột của một thời chinh chiến xa xưa:

Hai năm ta ở xứ này
Cái đời lộn ngược tháng ngày chửa quen
Ẩn trong nỗi nhớ, nỗi quên
Là gai đâm thịt, là đinh đóng đầu
Bình minh thức dậy, thân trâu
Ngó quanh ai cũng một mầu trầm luân

Sầu riêng ngồi vá hai năm
Cái thân sứt chỉ cái tâm sổ tà
Cái xưa binh bại oan gia
Cái nay lưu lạc như ma giữa trần
Chiều về dăm chén bâng khuâng
Rượu trôi xuống bụng, sầu dâng khắp mình


[Hai Năm ở Mỹ - HTS]

Cuối năm ở Cali trời lạnh, một mình rượu khuya uống đến bình minh, uống mãi không say. Một mình cùng rượu đối ẩm, uống trong nỗi cô đơn, da diết dằn vặt khôn nguôi. Thèm một chút điên để quên đi một mảnh lá gầy rơi nghiêng ngoài sân, mảnh lá cuối cùng lẻ loi hiu quạnh như cuộc sống vong thân của một kiếp ngưòi: “Cuối năm thèm một chút điên. Rượu khuya uống mãi một mình không say. Bình minh anh vẫn ngồi đây. Ngoài sân một mảnh lá gầy rơi nghiêng - HTS”. Cuối năm một mình nhớ ngưòi nhớ đời. Nhớ cái mất cái còn cái được cái thua. Nhớ ngày mẹ sinh ra lành lặn tay chân, nay hụt hẫng khập khễnh chơ vơ trên con đưòng vô định. Thèm được đọc sách. Thèm được đánh đàn. Cái thèm trong tầm tay, tủ sách cây đàn ở bên mình sao thấy xa xôi miên viễn…Phải chăng trong tâm thức của thi sĩ chỉ còn đọng lại duy nhất một miếng trời quê hương:

Nơi đây trời lạnh cuối năm
Mà hồn anh lửa cháy rừng chẳng nguôi
Tháng cùng năm tận như khơi
Mối sầu riêng ở mối vui biếng về
Mẹ xưa sinh đủ tứ chi
Tha hưong hụt hẫng như què một chân
Sách nằm như lũ liệt câm
Cây đàn treo cổ từ năm ngoái rồi
Trong quang cảnh ấy anh ngồi
Ngó mây thèm một miếng trời quê hương
Ngó hoa nhớ miếng đất cằn

Ngó nhung lụa nhớ nâu sồng lấm lem
Và khi cầm bát cơm lên
Lửa rừng mưa tắt khói hoen mắt người

[Cuối Năm Ở Cali – HTS]


Câu thơ ”Ngó mây thèm một miếng trời quê hương” nghe ray rứt bâng khuâng xao xuyến vô cùng. Chữ “miếng” bình dị mộc mạc, nó bám riết, quanh quẩn bên ta từng giờ từng phút từng giây. Tại sao không một “góc”, một “mảnh” trời quê hương mà là một miếng trời quê hương? Chữ “miếng” dùng ở đây thật thần kỳ vi diệu, nó chập chờn ẩn hiện đâu đây hình bóng quê nhà. Thèm một miếng bờ đê, một miếng cánh đồng, một miếng áo nâu sồng, một miếng đất khô cằn; ôi kể làm sao cho xiết nỗi nhớ nhung da diết một miếng trời quê hương xa xôi vạn dặm.

Hòa nhập vào một đất nước văn minh bậc nhất thế giới này không phải là chuyện dễ dàng, khi mà ta đã trải qua một thời gian dài sống trong một xã hội đầy tăm tối, nghèo đói, lạc hậu. Thân tàn sức kiệt, đầu óc đóng băng chai cứng, ngỡ ngàng khi đối diện với những cao ốc nguy nga tráng lệ, bơ vơ lạc lõng giữa những người không cùng tiếng nói màu da. Lạ cảnh lạ người. “Đổi ngựơc họ tên cha mẹ đặt. Tập làm con trẻ nói ngu ngơ. Vùi sâu dĩ vãng vào tro bụi. Thân phận không bằng đứa mãng phu - Thanh Nam”. Tâm trạng của thi nhân, dù cuộc sống xứ người tưong đối ổn định, con cái thành người, vẫn thấy có cái gì bất ổn, nó như những đợt sóng ngầm, có lúc cuồn cuộn dâng lên ngập tràn, có lúc âm ỉ len lỏi vào tận xương tủy. Một mình lái xe đi chơi xuân, sao lại một mình, một mình làm sao vui được? Vui chứ, có dịp thưởng lãm bức tranh toàn bích của thiên nhiên, biển núi sương trắng mênh mông, chim bay về núi, sự vật cố định không thay đổi. Có chăng là nó ẩn khuất trong cõi sâu thẳm của tâm hồn “lòng cồn lên một quê hương”.

Đừng lên thăm thẳm một trăm dặm
Mình ta chạy xe đi chơi xuân
Một bên là biển bên là núi
Có đổi thay nào trên dương gian

Ghé quán bên đường kiếm hơi ấm
Nhìn ra sương trắng sương mênh mông
Thấy chim loáng thoáng bay về núi
Lòng bỗng cồn lên một cố hương

[Trên Đường Chơi Xuân Santa Ana – HTS]


Ngồi xuân quán vắng không kẻ bạn
Mắt ngâm đáy cốc mắt ai nhòe
Tiếng kèn lên mãi sầu muốn nổ
Sao ép đời ta đĩa hát kia


Tới cuối bãi đôi chân tuổi nặng
Biển trời nhập một hồn chia hai
Với mình chỉ có thông leo núi
Biết chẳng đò ngang vẫn ngó vời


[Chiều Ghé Biển Santa Barbara – HTS]


Nụ cưòi dí dỏm, hóm hỉnh pha một chút châm biếm trào phúng nhẹ nhàng :

Ông Toại khuyên tôi muốn trẻ trung
Mỗi năm trừ một tuổi là xong
Mình cưòi thầm nhủ không lâu lắm
Lại giữa sân mưa đựơc tắm truồng

[Trừ Tuổi - HTS]


Cô gái mười lăm tắm nửa đêm
Rồ rồ nước chảy dưới và trên
Có ngưòi thầy pháp già trăm tuổi
Đã chết sau ngày trông thấy tiên

[Sợ - HTS]

9.

Thơ sáng tác theo trường phái nào, khuynh hướng nào, thể loại nào cũng đều có giá trị như nhau. Đưòng luật, thất ngôn, thơ mới, tự do, cổ điển, lãng mạn, siêu thực, hiện thực… tùy theo sự chọn của tác giả, miễn thơ phải có hồn, âm điệu dạt dào và đi vào trái tim người thưởng ngoạn. Thơ làm không khó nhưng khó có đựơc một bài thơ hay, mà viết về thơ không phải là chuyện dễ. Phải hiểu thơ, hiểu chưa đủ, còn cần phải có sự rung động, đồng cảm với thơ. Thơ mênh mông vô hạn. Viết về thơ là giam thơ vào khuôn khổ của sự phân tích phê bình không cần thiết, nhưng đã nhập vào hồn thơ, trôi nổi theo thơ mà không ghi lại những cảm xúc về thơ thì liệu có công bằng cho thơ không? Thơ Hà Thúc Sinh là dòng sông chảy mãi không ngừng, len lỏi vào từng ngõ ngách (tâm hồn), âm thầm vượt qua những ghềnh thác cheo leo hiểm trở, những núi rừng trùng điệp, những đồng bằng phì nhiêu màu mỡ rồi tuôn tràn ra biển cả bao la vô tận. Thơ Hà thúc Sinh đa diện, một mình trong cõi riêng biệt. Nhiều ẩn dụ, đôi khi có những ẩn ngữ, ẩn nghĩa chìm sâu bên trong ngôn ngữ, phải đọc đi đọc lại nhiều lần, qua một thời gian chiêm nghiệm mới mong khám khá đôi chút tư tưởng của thi nhân.

Non nửa thế kỷ làm thơ, trải qua một cuộc hành trình dài dằng dặc, Hà Thúc Sinh đã dấn thân vào những biến động kinh hoàng xảy ra cho dân tộc Việt Nam. Thi sĩ là chứng nhân của thời đại. Ngưòi ta có thể thay trắng đổi đen, bóp méo lịch sử nhưng không thể nào thay đổi được sự thật. Thơ Hà Thúc Sinh là sự thật, chân thành, chân tình, đầy ắp tình người tình quê hương dân tộc. Xin thưởng thức bài thơ sau đây để tạm kết thúc bài viết về thơ Hà Thúc Sinh:

Chiều hôm lỡ chuyến sang sông
Chân mây điểm một nét buồn núi non
Ngậm ngùi ta lắm, thân đơn
Dưới trăng xao xuyến về phương nhớ nhà
Mây bay rất mỏng như là
Áo không đủ ấm hồn ta giữa đời.

[Bên Sông Nhớ Nhà - HTS]


Trần Văn Sơn



















Trở về


























MDTG là một webblog "mở" để mỗi ngày một hoàn thiện, cập nhật sáng tác mới cho từng trang và chỉ có thể hoàn hảo nhờ sự cộng tác của tất cả các tác giả và độc giả. 

MDTG xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ tinh thần của các văn hữu đã gởi tặng hình ảnh và tư liệu đến webblog từ nhiều năm qua. 










Nguyễn Khắc Phục (1947 - 2016)















Nguyễn Khắc Phục

(1947 Sài Gòn - 2016 Hà Nội)

Quê gốc: Nam Định
Nhà văn, Kịch tác gia






















Tiểu sử



Nhà văn Nguyễn Khắc Phục sinh năm 1947 tại Sài Gòn, quê gốc ở làng Cổ Lễ, Trực Ninh, Nam Định. Năm 1952 ông theo gia đình trở về quê Bắc.


Năm 20 tuổi, Nguyễn Khắc Phục nổi danh với kịch bản sân khấu Người từ giã cuối cùng, được đạo diễn Đặng Nhật Minh chuyển thể thành kịch bản phim đầu tay Những ngôi sao biển.

Ông được cử đi học lớp bồi dưỡng những nhà văn trẻ khóa IV của Hội Nhà văn Việt Nam ở Quảng Bá, Hà Nội rồi được cử vào chiến trường khu V làm công tác tuyên huấn và dân vận.

Năm 1976 ông chuyển về công tác tại Xưởng phim truyện Việt Nam và nổi tiếng với nhiều kịch bản phim nhựa như: Chiến trường chia nửa vầng trăng, Sơn ca trong thành phố, Tự thú trước bình minh, Nhiệm vụ hoa hồng, Học trò thủy thần, Lạc cầm thứ mười ba và đặc biệt là phim Bọn trẻ được trao giải thưởng huy chương vàng cho kịch bản văn học trong liên hoan phim quốc tế Á-Phi năm 1994.

Năm 1977, 1978 Nguyễn Khắc Phục có kịch bản văn học Thành phố không bị chiếm, đạo diễn Phạm Kỳ Nam dựng thành một bộ phim truyện dài 9 cuốn với tên "Tự thú trước bình minh”. Sau khi học ở Nga về, Nguyễn Khắc Phục lần lượt cho ra đời bộ ba tiểu thuyết Học phí trả bằng máu, Đầu sóng, Thành phố đứng trước biển và hàng chục vở kịch sân khấu… từng thu hút công chúng rất sôi nổi lúc bấy giờ.

Cho đến cuối đời, thống kê chưa đầy đủ cho thấy Nguyễn Khắc Phục đã viết 12 cuốn tiểu thuyết, 12 kịch bản phim, 70 kịch bản sân khấu được các nhà hát dàn dựng, công diễn, hàng trăm truyện ngắn đã xuất hiện trên tuần báo, tạp chí nhưng chưa được gom thành sách; cùng hàng trăm bài thơ; một số trường ca chưa in thành tập.
Ông còn cả trăm bức tranh bột màu, sơn dầu; trong số đó mới có một số bức ra mắt công chúng trong cuộc triển lãm chung với nhà thơ-họa sỹ Trần Nhương.

Ông qua đời ngày 20-5 tại Hà Nội, sau 11 tháng chống chọi với căn bệnh ung thư phổi. Thọ 69 tuổi




























Tác phẩm tiêu biểu:








Bay qua cõi chết



Bộ tiểu thuyết "Bay qua cõi chết" lúc đầu dự định có 4 tập: Học phí trả bằng máu - Thành phố đứng đầu gió - Đêm trước mùa Mậu Thân - Màu da trên xác chết, nhưng vì một lý do nào đó, tác giả chỉ đi được một nửa chặng đường của mình.



Trong bộ tiểu thuyết này, ta sẽ bắt gặp số phận của bao con người trên mảnh đất miền Trung bị lôi cuốn vào cơn bão tố của cuộc chiến tàn khốc, dai dẳng vào bậc nhất trong lịch sử đất nước VN. Ai trong số họ cũng phải trả "Học Phí Bằng Máu" cho mỗi quyết định, lựa chọn của mình...



1

Học phí trả bằng máu

Nxb CAND 2005










2

Thành Phố Đứng Đầu Gió

Nxb CAND 2005










3
Yến Huyệt










4
Giọt Nước Mắt Cuối Cùng










5
Khát Vọng









6
Vườn Thầy Năm









7
Thành Phố Không Bị Chiếm











8
Châu Thổ
Nxb CAND










9
Đỉnh Lũ
Nxb CAND










10
Dưới Bóng Ngô Đồng
Nxb Phụ Nữ










11
Ma Nữ
Nxb VHSG 2006










12
Cuối Xuân
Nxb CAND 2005
















13
Hỗn Độn
2015

Thông qua những nhân vật đau khổ, Nguyễn Khắc Phục vẽ ra một hiện thực xã hội chua xót, đưa ra những dự cảm bất an về sự tha hóa của nhân phẩm con người. 

























Truyện Ngắn

Sáu giọt máu của Chúa

Tôi không hiểu sao hắn lại mặc hai chiếc áo lính, cài kín hàng cúc ngực và làm thinh như thế từ lúc đổi gác cho người khác. Thằng rồ này lại giở quẻ rồi. Không phải vô ý, tôi rời chỗ đối diện với hắn. Quả thật là tôi sợ hắn. Bữa trước cũng cung cách như đêm nay, hắn bắn chết tươi thằng em họ hắn cũng trong đại đội này. Thằng kia đang đứng đái. Có thể vì nỗi ám ảnh sự đột nhập bất thình lình của những người du kích vào vị trí đại đội đang đóng, đã làm hắn nhìn lầm thằng em họ hắn với những người du kích. Cũng có thể hắn điên, hắn hoảng loạn trong khi hắn cô độc và rồi trong nỗi sợ hãi, hắn cần một cái đích nào đó để nổ súng. Ngay trong cái đêm kinh hoàng đó, hắn ôm lấy cái đầu vỡ nát của thằng em họ trong cánh tay run rẩy, mếu máo: “Đừng oán tao nghen, Chín à, tội tao quá. Tao ngu quá, tao đâu có biết…”. Cái giọng Nam Bộ nghẹn ngào của hắn làm tôi vừa cay đắng vừa thương hại. Hắn bỏ cơm ra ngồi thẫn thờ trên một mô đất cao. Tuồng như hắn muốn một viên chì nóng bỏng của những người bắn tỉa đang núp trong một bụi cây nhỏ nào đó gần vị trí, trừng phạt cái tội ác vừa phạm phải của hắn.

Đại úy Do, đại đội trưởng của chúng tôi càu nhàu ra lệnh cho tôi. Cậu bảo hắn có chán sống nữa thì cũng không nên ngồi tô hô ở đấy mãi thế. Lính chết như rạ, xin bổ sung không có được đâu. Hắn ngơ ngẩn nghe tôi gọi hắn. Mãi lúc sau hắn mới tụt xuống khỏi mô đất mồm vẫn lảm nhảm: “Cũng tại mày nghe Chín, tao hô dũng cảm, còn mày cứ ú ớ trong họng… Hương hoả nhà ta chỉ còn tao và mày, bây giờ thì mày khỏi lo chi nữa rồi…”.

Đại úy Do để yên cho hắn, ông ta báo lên tiểu đoàn là thằng Chín bị Việt cộng bắn tỉa. Còn trung uý Hiệt, đại đội phó lạnh lùng hứ hứ trong cổ họng: “Đến cha tao mà quên khẩu lệnh tao cũng thịt!”. Cái thằng Hiệt này, quả là chó má…

Xin lỗi, câu chuyện của tôi gớm guốc quá, có lẽ làm cho ông khó chịu, nhất là trong một đêm sau Giáng sinh thế này. Mà hình như đò đã sang kìa. Sắp đến Nu-van-lăng rồi nhỉ?

Anh ta ngừng nói và chỉ tay xuống dòng sông. Tôi vội vã kêu lên:

- Chưa đâu.

Đúng vậy, đó chỉ là một cụm lục bình đen xám đang trôi lềnh phềng trên mặt nước. Một chiếc đèn cù vật vờ lạc đến chỗ chúng tôi. Tôi thoáng thấy anh ta mỉm cười.

Đến bây giờ tôi mới nhận ta con sông trước mặt tôi thật mênh mông, một doi cát nhoi lên, hình như trên đó có những cây lác ngập trong nước. Người thanh niên vừa kể cho tôi nghe, tôi không hề biết tên, cũng không hề biết anh ở đâu đến và sau khi qua đò, sẽ về đâu?. Tôi chỉ được cô gái đi cùng với anh ta giới thiệu riêng: anh ta là một sĩ quan trong quân đội Sài Gòn vừa phản chiến buổi chiều. Và bây giờ họ đang đi với nhau. Thế nghĩa là tất cả những gì dằn vặt thúc đẩy anh ta đi tới quyết định này còn nóng hổi trong đầu óc. Thảo nào, anh ta kể chuyện với một giọng đầy xúc cảm như vậy. Tôi thầm cảm ơn cô gái dẫn đường tôi im lặng, không nói gì về tôi. Cô ta làm mọi người mặc nhiên coi tôi như bất cứ một chiến sĩ, một cán bộ nào đấy đang ngồi chờ đò để sang bên kia công tác. Tôi còn đỏ mặt khi nhớ lại, bữa tôi mới ở trong thành phố và một người đã giới thiệu với các đồng chí của anh ta: Đây là một giáo sư có ba bằng cử nhân… Tôi bối rối thật sự, ba bằng cử nhân liệu có làm cho tôi hiểu thật rõ con đường tôi đi không. Quả thật cho đến lúc ngồi ở bến đò này, tôi vẫn cứ nghĩ là tôi đang đi theo một thứ đạo đức mà tôi cho là đúng, hơn bất kỳ …













Thơ











Đến trước biển

Có thể nào cùng em, anh sẽ nói
Lời yêu thương gió thổi bay qua
Đến trước biển, mắt ai đành gian dối
Ngó tương lai trong thuyền cũ mưa nhòa

Anh yêu em nên anh phải có quyền
Nói thù ghét và tim anh phẫn nộ
Hạnh phúc như xà phòng bóng vỡ
Chiếu một thời giông gió đời em

Đã đến lúc không ai yên được nữa
Em sẽ đốt bằng lửa tình anh trang đời cũ
Số phận đắng cay và kẻ khác dối lừa
Sẽ qua đi mọi giấc mộng xa xưa

Nơi anh ở và tình em ngự trị
Chỉ có trời và biển biếc kia thôi
Ngày sẽ xanh xao và lạ lùng chưa quá khứ
Chết trong ngày mặt trời mới tinh khôi. 




















Nguyễn Khắc Phục
người hiền ở chốn phù du


Nguyễn Việt Chiến


Năm nay, ông 63 tuổi, đã viết 12 cuốn tiểu thuyết, 12 kịch bản phim, 70 kịch bản sân khấu được các nhà hát tầm cỡ quốc gia công diễn, chưa kể hàng mấy chục kịch bản các "lễ hội", trong đó có 2 kịch bản cho Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội.

"NGÀY CHỈ CẦN HAI CỐC BIA HƠI VÀ BÁT BÚN BUNG…"
Cho đến giờ nhà văn Nguyễn Khắc Phục vẫn đi ở trọ thuê, sống một mình lặng lẽ, cặm cụi viết kịch bản và tiểu thuyết ở một xó xỉnh nào đó trong cái nội đô đầy bụi bặm và huyên náo của Hà Nội phố. Hôm mới rồi, tôi giật mình khi nghe nhà văn Văn Chinh kể lại chuyện, có lần ốm quá, nằm bê bết một thân, một giường không ai chăm sóc, cả tuần liền không dậy được, Nguyễn Khắc Phục mới thều thào gọi điện thoại cho Văn Chinh xuống "cõng" ông đi bệnh viện. Hôm ngồi uống bia với hai nhà văn này ở quán "Hiếu béo" gần Ô Chợ Dừa, tôi thấy họ "chiều chuộng" nhau lắm mặc dù cá tính hai người văn có vẻ khác biệt nhau. Văn Chinh bảo:"Cái lão này gàn lắm, già lão, ốm đau, đã ba lần phải vào bệnh viện phẫu thuật mà vẫn chỉ thích sống một mình, suốt đêm hì hụi viết lách rồi lại vẽ vời, lấy hơi sức đâu mà sống nữa…". Nguyễn Khắc Phục cười mỉm nhẹ nhàng, nghiêng mái tóc bạc xuống bảo: "Ngày chỉ cần hai cốc bia hơi và bát bún bung là tớ có thể viết suốt đêm mà chẳng cần có ai ở bên cạnh, sống một mình thì mới viết được, các cậu phải hiểu rằng, chẳng ai được sướng như tớ đâu nhé…". Tôi và Văn Chinh đành nhìn ông đang trong "cơn" sung sướng với mấy ly bia cỏ.

Hôm đến thăm căn nhà ông trọ thuê ở phố Xã Đàn, Hà Nội Nguyễn Khắc Phục cho tôi xem bản thảo cuốn tiểu thuyết "Hỗn độn" đang viết dở của ông. Trong số 12 cuốn tiểu thuyết của mình, ông tâm đắc nhất là 3 bộ tiểu thuyết: Thăng Long ký, Bay qua cõi chết vàHỗn độn. Nhìn gương mặt nhà văn lúc ấy, phảng phất nét gì đấy cương trực, gân guốc của một người viết văn yêu nước. Tóc bạc phơ, mắt khẽ nhắm lại, ông chậm rãi lý giải: "Thăng Long tồn tại và đứng vững qua ngàn năm bằng cái gì nhỉ? Chắc chắn không phải bằng vũ khí, không phải bằng lợi thế về người và đất đai. Theo tôi, Thăng Long đứng vững được qua ngàn năm là do thái độ anh hùng và văn hóa. Thăng Long đứng vững được là còn do các triệu đại biết tập hợp tinh thần yêu nước của trăm họ. Đây không phải là câu chuyện của ngày hôm qua và cũng không phải là câu chuyện của riêng ngày mai khi hùng khí Thăng Long vẫn là sức mạnh muôn thủa…".

Khi tôi hỏi ông lấy sức đâu mà viết tới cả trăm kịch bản sân khấu, kịch bản phim, kịch bản lễ hội và năm, sáu ngàn trang tiểu thuyết như vậy thì Nguyễn Khắc Phục nhìn tôi một cách rất hóm hỉnh và đầy ý nhị: "Mình chỉ là một kẻ ham chơi và ham sống, còn viết thì đã có một đấng nào đó trong con người mình viết ra đấy, mình có làm gì đâu!". Nguyễn Khắc Phục là như vậy, dù nho nhã, hiểu biết nhiều nhưng vẫn cứ rất mực khiêm tốn "Mình chả là cái quái gì trong cuộc đời này, cuộc đời này quan trọng, chứ còn các thứ khác cũng chả là đinh rỉ gì khiến mình phải quan tâm, cứ dong chơi vậy thôi…". Tuy hồn nhiên bộc bạch như thế nhưng tôi vẫn thấy sau ánh mắt đăm chiêu, u ẩn của ông, một nguồn mạch sục sôi của sự sáng tạo không bao giờ chịu lụi tắt.

Có thể nói, trước tiên Nguyễn Khắc Phục là một nhà văn hết lòng với nghề, với cuộc sống và quê hương mình với những đóng góp ở nhiều lĩnh vực nghệ thuật. Tuy "vang bóng" trên văn đàn như vậy, ông lại là một người có nếp sống rất giản dị và dân dã. Ông thường nói vui với bạn bè: "Cả ngày tớ chỉ cần hai cốc bia hơi và một bát bún bung rọc mùng là có thể viết kịch bản một mạch từ sáng đến tối". Trong mấy thập niên qua, ông là một nhà văn có nội lực viết và sức làm việc vào loại hàng "khủng". Có thời điểm trước đây, vào mùa hội diễn sân khấu hàng năm, nhiều đoàn kịch lớn đến chầu chực ở nhà ông để lấy kịch bản. Vậy mà ông vẫn thích rong chơi, đàn đúm với bạn bè và có cơ hội đi chơi xa là ông "tút" đi liền, không do dự gì cả. Đi là để tích lũy vốn đời, đi và viết và lang thang sống, ít khi người ta thấy Nguyễn Khắc Phục ở cố định một nơi nào đó dài lâu.

Nguyễn Khắc Phục quê gốc ở làng Cổ Lễ, Trực Ninh, Nam Định. Ông sinh năm 1947 ở Sài Gòn, năm 1952 theo gia đình trở về quê Bắc. Năm 20 tuổi, đang học Trường Trung cấp hàng hải, Nguyễn Khắc Phục đã nổi danh là người viết truyện ngắn hay (như Hoa cúc biển, Ngã ba vô tình) và kịch bản sân khấu "Người từ giã cuối cùng" sau đó được đạo diễn Đặng Nhật Minh chuyển thể thành kịch bản phim đầu tay "Những ngôi sao biển". Ông được cử đi học lớp bồi dưỡng những nhà văn trẻ khóa IV của Hội Nhà văn Việt Nam ở Quảng Bá, Hà Nội rồi được cử vào chiến trường khu V làm công tác tuyên huấn và dân vận. Năm 1976 ông chuyển về công tác tại Xưởng phim truyện Việt Nam và nổi tiếng khắp nước với nhiều kịch bản phim nhựa như: "Chiến trường chia nửa vầng trăng", "Sơn ca trong thành phố", "Tự thú trước bình minh", "Nhiệm vụ hoa hồng","Học trò thủy thần", "Lạc cầm thứ mười ba" và đặc biệt là phim "Bọn trẻ" đã được trao giải thưởng huy chương vàng cho kịch bản văn học trong liên hoan phim quốc tế Á-Phi năm 1994.


VUA KỊCH BẢN CÁC LỄ HỘI VĂN HÓA
Đến thăm nơi nhà văn Nguyễn Khắc Phục ở trọ thuê, tôi kinh ngạc khi thấy mấy chục bức tranh sơn dầu khổ lớn 2-3 mét xếp chất đống trong nhà. Hóa ra, Nguyễn Khắc Phục còn một thú đam mê lớn khác là hội họa: vẽ để chơi chứ không để bán, vẽ để giải thoát nội tâm chứ không phải để trưng bày ở các phòng tranh. Thú đam mê này cũng tiêu tốn của ông khá nhiều tiền, màu dầu ngoại để vẽ tranh khổ lớn cũng tốn tới cả vài triệu đồng một bức vẽ. Tôi nhẩm tính, số tiền nguyên liệu dùng để vẽ số tranh sơn dầu trong nhà ông cũng lên tới trăm triệu đồng chứ chả ít.

Tôi định bụng, lần sau trở lại chơi, sẽ liều xin ông một bức tranh cỡ nhỏ làm kỷ niệm. Nhưng ít tháng sau, trở lại ngôi nhà ấy, tôi được tin ông đã chuyển về thuê trọ ở một căn nhà có vườn tược ở khu Kim Giang. Tại Hà Nội, Nguyễn Khắc Phục vẫn phải thường xuyên phải thay đổi chỗ thuê trọ như vậy. Với tấm thân héo hon, gầy guộc của nhà văn, ông đã phải mang vác biết bao thứ trên đời trong mỗi cuộc chuyển nhà mà vẫn còn "vã mồ hôi sôi máu mắt" với cả đống tranh sơn dầu bề bộn như vậy. Thế rồi hôm nay, khi vừa liên lạc với nhau, ông đã nói như reo trong điện thoại "Em xuống Kim Giang chơi với anh đi, dưới này tuyệt lắm, có cả một gian nhà rộng để bày tranh".

Nguyễn Khắc Phục hồ hởi cho tôi biết, ông vừa hoàn thành 2 kịch bản chi tiết (trong số 30 kịch bản chi tiết TP Hà Nội giao cho các nhà văn hóa, các đạo diễn, nghệ sĩ đảm nhiệm) trong 10 ngày của Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội diễn ra vào tháng 10-2010: kịch bản "Thăng Long- Hà Nội thời đại Hồ Chí Minh" và kịch bản "Chương trình Đêm hội văn hóa-nghệ thuật mừng Đại lễ 1000 năm ở SVĐ Mỹ Đình". "Tôi muốn thông qua đêm diễn này để kể một câu chuyện về Thăng Long ngàn năm, và điều quan trọng nhất là truyền cảm hứng văn hóa, cảm hứng anh hùng của dân tộc Việt Nam cho thanh, thiếu niên hôm nay. Điều thôi thúc lớn nhất đối với tôi là ý tưởng đề cao văn hóa Diên Hồng là văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam. Tinh thần Diên Hồng vừa là động lực văn hóa, vừa là vũ khí vĩ đại nhất của người Việt Nam để dựng nước và giữ nước. Hiện nay, chúng ta có thể dùng ngôn ngữ hiện đại để giải thích tinh thần Diên Hồng là Đại Đoàn kết dân tộc. Hồng là hồng phúc, Diên là dài lâu, vậy Diên Hồng nghĩa là hồng phúc lâu dài của đất nước chính là sức mạnh Đại đoàn kết của dân tộc chúng ta", nhà văn Nguyễn Khắc Phục dẫn giải.

Những năm qua, nhà văn Nguyễn Khắc Phục đã làm việc "chóng mặt ù tai" với tốc độ viết kịch bản thật đáng nể. Chỉ tính riêng năm 2009, ngày 5 tết âm lịch tại Gò Đống Đa, ông làm lễ hội "Cánh đào báo tiệp" kỷ niệm 220 năm chiến thắng Ngọc Hồi- Đống Đa vĩ đại của vua Quang Trung. Ngày 17.2, Nhà hát lớn Thành phố công diễn vở cải lương "Lễ mở xiêm áo" của ông với 2 câu đối dài 12m, rộng 3m phủ từ nóc xuống thềm nhà hát "Đại Việt hiếu hòa thượng võ nghìn năm không chịu khuất- Thăng Long hùng khí tôn văn vạn kiếp chẳng hề lui". Ngày 19.4, ông dựng kịch bản "Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam" ở Đồng Mô, Sơn Tây. Tháng 8, ông chủ biên cùng một nhóm tác giả hoàn thành đề cương kịch bản Đại lễ 1000 năm Thăng Long- Hà Nội. Ngày 10.10, ông triển khai kịch bản "Lễ công bố năm Du lịch Quốc gia và kỷ niệm 999 năm Thăng Long". Ngày 14.10, ông dựng kịch bản cho Lễ hội "Văn hóa sông Hồng" tại Thái Bình. Ngày 24.10, ông triển khai kịch bản Đại lễ cầu siêu cho "Bộ đội tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào" tại Anh Sơn, Nghệ An. Và ngày 30.10 mới đây, ông dựng kịch bản khai mạc Đại hội thể thao Châu Á trong nhà AIG 3 tại sân vận động Mỹ Đình và viết luôn kịch bản lễ bế mạc đại hội này. Cũng trong năm này, Nguyễn Khắc Phục còn dựng vở "Hùng ca Bạch Đằng Giang" cho Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần…

"Các bạn đừng nghĩ tôi khổ, tôi sung sướng lắm chứ ! Vì tôi được làm tất cả những gì tôi muốn và tôi được nhiều người tin cậy. Tôi rất hạnh phúc khi viết kịch bản văn học cho Đêm Đại lễ 1000 năm. So với các bạn bè tôi đã nằm lại ở chiến trường phía Nam thì may mắn là cái chết chưa chặn tôi lại, và hiện nay bệnh tật cũng không chặn nổi tôi, mặc dù tôi đã phải 3 lần đại phẫu mổ dạ dày, mổ mật, cắt ruột non. Lần nào bạn bè cũng tưởng tôi sẽ ra đi, nhưng tôi vẫn sống, viết truyện, viết kịch bản và vẽ tranh chơi…", nhà văn hào hứng nói.

Với sức làm việc đáng sợ nêu trên, người ta có thể gọi Nguyễn Khắc Phục là "vua kịch bản" của những lễ hội văn hóa năm 2009. Khi tôi đề cập vấn đề này, nhà văn tâm sự: " Mình chỉ tận dụng mọi cơ hội, tìm mọi cách để tham gia vào việc truyền cảm hứng anh hùng, cảm hứng yêu nước và cảm hứng văn hóa cho các bạn trẻ". Nguyễn Khắc Phục thường xuất hiện trước mọi người với mái tóc xõa dài rất nghệ sĩ. Mới đây, ông lại cắt trụi đi. Khi tôi hỏi, ông cho biết: "Sở dĩ tôi quyết định xuống tóc là do mới đây trong lễ cầu siêu cho bộ đội tình nghuyện Việt Nam hy sinh tại Lào, khi đứng trước mười hai ngàn nấm mộ (có bảy ngàn liệt sĩ vô danh), tôi cảm thấy trên người mình thừa nhiều thứ quá, cụ thể nhất là thừa tóc nên đã cắt bớt đi".

Tôi còn nhớ, tại lễ khai mạc "Ngày văn hóa các dân tộc Việt Nam" tại Đồng Mô, Sơn Tây khi nhà văn Nguyễn Khắc Phục tuyên bố dành toàn bộ nhuận bút kịch bản của ngày lễ này là 39 triệu đồng để tặng các cháu dân tộc ít người Rơmăm ở làng Le, tỉnh Kon Tum, mọi người đã lặng đi vì xúc động. Ông dặn bạn bè ở Hội Văn nghệ Kon Tum khi mang giúp ông quà tặng tới các cháu: "Với tôi, 39 triệu đồng là cả một gia tài, nhưng các vị không được nói là tôi giúp các em mà phải nói thế này: Có một ông già ở vùng xuôi, bây giờ con cái lớn rồi, ông sống bằng lương hưu đủ rồi, và lần này ông làm thêm được một ít tiền, ông gửi biếu các cháu bé ở làng Le, Kom Tum là nơi chiến trường trước đây ông từng công tác". Mới đây, Nguyễn Khắc Phục lại quyết định dành toàn bộ nhuận bút kịch bản Đêm hội Đại lễ 1000 năm Thăng Long và kịch bản Lễ kỷ niệm Thi hào Nguyễn Du cho trẻ em vùng bị thiên tai lũ lụt ở tỉnh Hà Tĩnh.

Nguyễn Khắc Phục là thế đó, tạm ngừng viết tiểu thuyết thì chuyển sang viết kịch bản liên miên, hết làm từ thiện lại đi vẽ tranh, ông viết và sống và dong chơi, đàn đúm, và trong cuộc đời này, ông như một người hiền còn sót lại của chốn phù du trong những năm tháng qua.

Nguồn: hoinhavanvietnam.vn

















































Trở về













MDTG là một webblog "mở" để mỗi ngày một hoàn thiện, cập nhật sáng tác mới cho từng trang và chỉ có thể hoàn hảo nhờ sự cộng tác của tất cả các tác giả và độc giả.

MDTG xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ tinh thần của các văn hữu đã gởi tặng hình ảnh và tư liệu đến webblog từ nhiều năm qua